Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü


Atasözü nedir?

 ”Atalarımızın, uzun denemelere dayanan yargılarını genel kural,bilgece düşünce ya da öğüt olarak düsturlaştıran ve kalıplaşmış biçimleri bulunan kamuca benimsenmiş sözlerdir.”

Türk kimliğine ait ilk atasözü kitabı, Fatih’teki Millet Kütüphanesi’nde bulunan “Teshil” adlı tıp kitabın sonuna eklenmiş el yazısı ile kaydedilen bir risalede yer almaktadır.Toplam 698 adet olup; yazılış tarihi itibariyle hicri 885,miladi 1420 yıllarına denk düşmektedir.

Atasözlerinin özellikleri şöyle sıralanabilir:

1-Halkın düşüncesini anlatır.

2-Ulusaldırlar.

3-Kişinin ruhuna hitap ederler.

4-Kesin tavırlıdırlar.

5-İnandırıcıdırlar.

6-Geniş halk kitlelerinin yüzyıllardan beri geçirdiği denemelerden ve bu denemelerden oluşan düşüncelerden doğmuşlardır.

7-Yalın sözlerdir,anlatımları açıktır.

8-Doğa olaylarının oluşunu bildirirler.

9-Ahlak aşılarlar,ahlaklı olmayı öğretirler.

10-Bir veya iki cümleden meydana gelirler.

11-Bir çoğunda mecaz vardır.

12-Atasözlerinde söz sanatları vardır.

13-Kelimelerin yerleri değiştirilemez.Değiştirildiği zaman değişik anlamlar ortaya çıkabilir.

14-Denenmiş sözler olduğu için doğruluğu herkes tarafından kabul edilir.

DEYİM NEDİR

Genellikle gerçek anlamından az çok sıyrılarak ilgi çekici anlam taşıyan söz öbeklerine deyim denir. Deyimler anlatıma güzellik, çekicilik, canlılık katar. Türkçe, deyimler bakımından zengin bir dildir.

Deyimlerin Özellikleri:
1. Kalıplaşmış söz Öbekleridir. Cümle hâlinde olanları da vardır.

a. Kalıplaşmış söz öbekleri biçiminde olan*lar:
Dört elle sarılmak, göz kulak olmak, çorbada tu*zu bulunmak, tere yağından kıl çeker gibi, gün gör*müş, dört gözle beklemek..
b. Cümle durumunda olanlar:
Dam üstünde saksağan, vur beline kazmayı.
Bu ne perhiz, bu ne lahana turşusu?
Ana usta yufka yapar, çocuk usta çift çift kapar.
Kızım sana söylüyorum, gelinim sen dinle. (anla)
Senin aradığın kantar, Bursa’da kestane tartar.

2. Kalıplaşmış sözler olduğundan sözcükle*rinin yerleri değiştirilemez, onların yerine ” eş anlamlı sözcükler” konulamaz.

3. Genellikle gerçek an*lamlı olan deyimler de vardır.

a) Mecaz Anlamlı Olanlar:

bir tasla iki kuş vurmak (bir eylemle iki sonuç elde etmek)
eşeğini sağlam kazığa bağlamak (işini güven altına almak)
gözü gibi sakınmak (Bir zarar gelmesin diye özenle korumak)
iğneli söz (dokunaklı söz)
kafa yormak (bir şey üzerinde çok düşünmek)

b) Gerçek Anlamlı Olanlar:

bin pişman olmak, Hem suçlu hem güçlü, Çoğu gitti azı kaldı, yükte hafif pahada ağır

4. Mastarla biten deyimler cümlede çekimli duruma gelebilir:

burnundan (fitil fitil) gelmek = Burnundan (fitil fitil) geldi.
kendi kendine söz vermek= Kendi kendime söz verdim.
kokusunu almak= Kokusunu almış. 

Atasözleri ve Deyimler sözlüğü için linki tıklayınız.

Atasözleri ve Deyimler Sözlugubilsendegel.com/…/Atasözleri-ve-Deyimler-Sözlugu.pdf


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

85
6 shares, 85 points

Bu Yazıya Tepkiniz Nedir?

Şaşkın Şaşkın
5
Şaşkın
Duygusal Duygusal
7
Duygusal
Sevimli Sevimli
4
Sevimli
Tiksinç Tiksinç
3
Tiksinç
Berbat Berbat
2
Berbat
Muhteşem Muhteşem
0
Muhteşem
Komik Komik
6
Komik
İlginç İlginç
4
İlginç
Mutlu Mutlu
7
Mutlu
hate hate
1
hate
confused confused
5
confused
fail fail
3
fail
fun fun
2
fun
geeky geeky
2
geeky
love love
6
love
lol lol
0
lol
win win
4
win

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir